Historia Śląska Wrocław. Część I. Upadek Festung Breslau, liczenie strat i pierwsze kroki w polskim Wrocławiu

22.02.2018 (07:57) | Piotr Potępa | skomentuj (1)

Breslau padł. Wojska 1 Frontu Ukraińskiego, po długotrwałym oblężeniu, 7 maja, całkowicie zawładnęły miastem i twierdzą Breslau. Garnizon niemieckich wojsk broniący miasta z komendantem generałem piechoty Niehoffem na czele i jego sztabem zaprzestał oporu, złożył broń i poddał się do niewoli. 7 maja do godziny 19.00 wojska nasze wzięły do niewoli w mieście Wrocław przeszło 40000 niemieckich żołnierzy i oficerów”. Takim komunikatem oraz salutem z 224 dział Armia Czerwona uczciła w 1945 roku koniec niemieckich rządów w Breslau.


 

Straty wojenne

700 tysięcy przymusowo ewakuowanych cywilów, 46 tysięcy zabitych i 23 tysiące rannych. 70% zabudowy miasta uległo uszkodzeniu lub całkowitemu zniszczeniu. Zanim Breslau został oblężony przez Armię Czerwoną w mieście stało 30 tysięcy budynków. Podczas walk 21 600 zostało zrównanych z ziemią. Po kapitulacji Niemców w mieście zalegało 18 milionów metrów sześciennych gruzu.

Pierwsi pionierzy

Tuż po wojnie, kiedy ogłoszono zmianę przynależności państwowej Wrocławia w zrujnowanym mieście zaczęli pojawiać się pierwsi Polacy. Tych którzy przybyli między 8, a 31 maja 1945 roku nazywano Pionierami Wrocławia. Było ich około 200. To oni zajęli się odgruzowaniem miasta i organizacją różnych, podstawowych aspektów miejskiego życia. Pierwsi polscy mieszkańcy pochodzili głównie z Kresów Wschodnich odebranych Polsce przez Związek Radziecki. Najwięcej osób zamieszkało na Nadodrzu, które było najmniej zniszczone. Wybrano również pierwszego prezydenta miasta. Został nim Bolesław Drobner, chemik z wykształcenia. Działacz socjalistyczny.





Bolesław Drobner


Trudne początki

Z czasem we Wrocławiu zaczęło się pojawiać coraz więcej ludzi, a administracja nie była w stanie nad wszystkim zapanować. Jeśli ktoś chciał się szybko wzbogacić to przyjeżdżał do Wrocławia na tzw. szaber. Przyjeżdżano też po to żeby brać odwet na Niemcach, którzy jeszcze we Wrocławiu zostali. Trzeba było naprawdę sporo czasu żeby to wszystko uporządkować. Nowe władze za punkt honoru postawiły sobie usunięcie z miasta wszystkiego co posiadało „znamiona pruskie”. Dochodziło nawet do tego, że burzono budynki, które nadawały się do odbudowy tylko dlatego, że posiadały wyżej wspomniane znamiona. Tak postąpiono między innymi z pięknym gmachem poczty głównej. Budynek rozebrano, a cegły przekazano na odbudowę stolicy.


Gmach Poczty Głównej. Dziś to ulica Wita Stwosza.

Początkowe problemy polegały głownie na tym, że ludzie cały czas wierzyli, że ten nowy porządek jest chwilowy i że niedługo wszystko wróci do normy. Mieszkańcy nie identyfikowali się z Wrocławiem, a co za tym idzie nie dbali o infrastrukturę i o przywrócenie porządku po wojennej masakrze.

Nowe życie miasta

Z czasem jednak Wrocław zaczynał przypominać miasto. 22 sierpnia 1945 roku z ulicy Spółdzielczej na Biskupinie wyruszył pierwszy tramwaj w kierunku placu Grunwaldzkiego. Otwarto kino „Warszawa”, swoją działalność rozpoczęła Opera Wrocławska, uruchomiono również Uniwersytet Wrocławski. 4 maja 1946 roku odbyło się pierwsze posiedzenie Miejskiej Rady Narodowej. Jednak dla współczesnych kibiców Śląska Wrocław najważniejsza data to 18 marca 1946 roku. To wtedy przy Oficerskiej Szkole Saperów do życia powołany zostanie Klub Sportowy Pionier Wrocław, którego nazwa pochodzi od Pionierów Wrocławia o których wspominałem wyżej. To pierwszy fundament pod Śląsk Wrocław który znamy dziś.


Herb Pioniera Wrocław

Pierwsze mecze, pierwsze awanse

Na początku powstały cztery sekcje. Piłkarska, hokejowa, bokserska i wioślarska. Piłkarze rozpoczęli zmagania od dolnośląskiej B-klasy i już w pierwszym sezonie awansowali na wyższy poziom. W 1947 roku z Krakowa do Wrocławia przeniesiono Oficerską Szkołę Piechoty. Przy tej szkole powstał klub Podchorążak, który prawdopodobnie funkcjonował już w Krakowie. Oba kluby połączyły się umacniający tym samym fundamenty pod współczesny Śląsk Wrocław. Jednak do przyjęcia tej nazwy droga była jeszcze daleka.

Tymczasem władza w mieście umacniała „polskość” Wrocławia. Od lipca do września 1948 roku w Hali Ludowej trwała Wystawa Ziem Odzyskanych. Obejrzało ją ponad 1,5 miliona ludzi. To właśnie wtedy postawiono nam iglicę, która stoi przed halą do dziś.


Otwarcie wystawy Ziem Odzyskanych, od lewej NN, Stanisław Szwalbe, Bolesław Bierut, Konstanty Rokosowski i Hilary Minc

Kiedy Śląsk przez chwilę był Legią

Wróćmy jednak do piłki nożnej. Wyobraźcie sobie, że sezon 1948/1949 nasz klub rozgrywki w A-klasie zaczął jako Pionier, a zakończył je już jako… Legia, zajmując szóste miejsce w tabeli. Nazwa jednak nie utrzymała się długo, bo już w 1950 zmieniono ją na CWKS Wrocław.


Herby OWKS i CWKS Wrocław

W styczniu 1951 roku powiększono II ligę do 32 drużyn podzielonych na cztery grupy dzięki czemu wrocławska drużyna rozgrywki rozpoczęła w II lidze. Po raz kolejny zmieniono nazwę. Klub z CWKS Wrocław stał się OWKS Wrocław. Jak widzicie kiedyś we Wrocławiu nazwę klubu zmieniano tak często jak dziś zmienia się jego prezesów.

W 1951 roku miało miejsce jeszcze jedno ważne wydarzenie. 29 lipca konsekrowano Katedrę, którą udało się odbudować z wojennych zniszczeń.

Pierwsze mistrzostwo i pierwszy zawód

W 1952 roku Wrocław został podzielony na pięć dzielnic: Krzyki, Psie Pole, Fabryczna, Stare Miasto i Śródmieście, a OWKS został mistrzem Dolnego Śląska pokonując w decydującym starciu Spójnię Lubań Śląski. Nowy sezon 1952 roku przyniósł nowy system rozgrywek. Po zakończeniu sezonu mistrzowskiego drużyna z II ligi bez względu na zajęte miejsce grała dwa mecze barażowe z mistrzem swojego okręgu. Tak oto 16 listopada 1952 roku odbyły się pierwsze derby Wrocławia w których OWKS Wrocław jako mistrz okręgu zmierzył się z Pafawagiem Stal Wrocław, który reprezentował Dolny Śląsk w II lidze.

Pierwszy mecz OWKS wygrał 3:1 po dwóch golach Lizurka i jednym Kajdasza. Dla Pafawagu trafił Majewski. Rewanż odbył się 23 listopada 1952 roku i zakończył się zwycięstwem OWKSu 1:0 po trafieniu samobójczym. Niestety z awansu do II ligi nic nie wyszło. W 1953 znów przeprowadzono reorganizację rozgrywek. II ligę zmniejszono z 40 do 14 drużyn. Działacze OWKSu czuli się oszukani. Jak pisze Krzysztof Mielczarek w swojej książce, wszystkie protesty wrocławskich działaczy zostały ucięte przez centralę, krótkim „mamy reorganizację”.

Jak widzicie początki naszego klubu były bardzo ciężkie. Między rokiem 1953 a 1956 OWKS tułał się po 3 lidze wrocławsko – opolskiej, a w 1954 w związku z kolejną reorganizacją, ale tym razem w sporcie wojskowym OWKS w ogóle nie został zgłoszony do rozgrywek. Przełomowy nie tylko dla klubu, ale też dla miasta okazał się rok 1956, ale o tym opowiem wam już w następnej części.

Piotr Potępa

Źródła:
- http://polskielogo.net/slask-wroclaw/
- A. Czelny - Halina Okólska: Władze miejskie Wrocławia w latach 1945-1948. Wrocław: Rada Miejska Wrocławia, 2005. ISBN 83-919528-4-3.
- https://dolny-slask.org.pl/
- wikipedia.pl
- http://www.slask-wroclaw.pl/
- Hannibal Smoke - Niewidzialne miasto


KOMENTARZE
~HEJ ŚLĄSK(2018-02-24 12:37:54)
Bardzo dobre, oby więcej
DODAJ KOMENTARZ
Czy wiesz, że wszystkie nowo dodane komentarze muszą zostać zaakceptowane przez redakcję.

Nie chcesz czekać? Zarejestruj się na forum kibiców Śląska Wrocław a następnie podczas dodawania komentarza podaj swój login i hasło.

Koniecznie przepisz tekst z obrazka!
Nick*:
Hasło:
Adres e-mail:
Treść komentarza*:
* - pola wymagane